Historia gier piÅ‚karskich siÄ™ga czasów pierwszej popularnej konsoli stacjonarnej – Atari 2600. To na niÄ… w 1980 roku wydano Championship Soccer znanÄ… też jako Pele’s Soccer lub po prostu Soccer. Ze wzglÄ™du na ograniczenia platformy zawodnicy (po trzech w drużynie + bramkarze) odwzorowani byli bardzo prymitywnie, a piÅ‚ka byÅ‚a biaÅ‚ym prostokÄ…tem... Na dodatek nie można byÅ‚o przeÅ‚Ä…czać siÄ™ miÄ™dzy piÅ‚karzami – przesuwaÅ‚o siÄ™ naraz wszystkich zawodników z pola (ustawionych w trójkÄ…t: napastnik, a za nim dwóch obroÅ„ców). Mimo to tytuÅ‚ chwalono za grywalność i AI, jak na swój czas rewolucyjne.

NowÄ… erÄ™ w grach piÅ‚karskich otworzyÅ‚a produkcja zatytuÅ‚owana NASL Soccer, wydana również na Atari 2600 w 1982 roku. Jako pierwsza zaproponowaÅ‚a widok z perspektywy trybun, który staÅ‚ siÄ™ potem najważniejszym w gatunku. Poza tym NASL Soccer jednak nie zachwycaÅ‚ – mimo zmiany perspektywy oprawa graficzna byÅ‚a niewiele lepsza niż w Championship Soccer.

Dużo lepszą grafiką charakteryzował się, poza tym bardzo do NASL Soccer podobny, International Soccer, wydany na Commodore 64 w 1983 roku.

Ten tytuÅ‚ zapoczÄ…tkowaÅ‚ popularność gier piÅ‚karskich na komputerach oÅ›miobitowych. Przez kolejnych dziesięć lat wÅ‚aÅ›ciciele Commodore mogli pobawić siÄ™ m.in. MicroProse Soccer (najlepsza z tamtych czasów ukazujÄ…ca akcjÄ™ „z lotu ptaka”), pierwszymi dwiema odsÅ‚onami Kick Off (która jednak zasÅ‚ynęła w wersji na AmigÄ™), firmowanÄ… przez ówczesnego potentata, firmÄ™ Ocean, seriÄ… Match Day czy piÅ‚karskimi menedżerami (to na tej platformie pojawiÅ‚ siÄ™ Football Manager, pierwowzór cyklu znanego do dziÅ›). Na C-64 ukazaÅ‚y siÄ™ również pierwsze gry licencjonowane: albo korzystajÄ…ce z nazw czoÅ‚owych klubów (np. Liverpool: The Computer Game czy Manchester United Europe), albo takie, które bazowaÅ‚y na aktualnych rozgrywkach piÅ‚karskich (w tym mundialowe World Cup Carnival: Mexico '86 i World Cup Soccer: Italia 90). Podobne tytuÅ‚y trafiaÅ‚y na ZX Spectrum, Amstrada CPC i oÅ›miobitowe Atari.

W czasach komputerów 16-bitowych pojawiÅ‚y siÄ™ dwie gry, które zdefiniowaÅ‚y tÄ™ erÄ™: Kick Off i Sensible Soccer. Seria Kick Off (wydawana także na komputery oÅ›miobitowe, ale na nich nieporównywalnie gorsza) byÅ‚a w swoim czasie najbardziej zaawansowanÄ… symulacjÄ… piÄ™knego sportu. WprowadziÅ‚a piÅ‚kÄ™ animowanÄ… oddzielnie od zawodników, atrybuty opisujÄ…ce umiejÄ™tnoÅ›ci piÅ‚karzy i AI korzystajÄ…ce z różnych taktyk.

OdmiennÄ… filozofiÄ™ reprezentowaÅ‚ Sensible Soccer, w którym akcja byÅ‚a maksymalnie zrÄ™cznoÅ›ciowa – do tego stopnia, że lecÄ…cÄ… piÅ‚kÄ™ można byÅ‚o już w powietrzu podkrÄ™cić, zmieniajÄ…c tor jej lotu, co zresztÄ… szybko staÅ‚o siÄ™ jednÄ… z najpopularniejszych technik prowadzÄ…cych do strzelenia gola. À propos gola – jeÅ›li ktoÅ› dziÅ› chciaÅ‚by wrócić do jednej z wymienionych marek, powinien poszukać gier Sensible World of Soccer (to zdecydowanie najlepsza odsÅ‚ona serii) oraz Goal! (gra Dino Diniego, twórcy pierwszych dwóch Kick Offów, która kontynuuje klimat i styl oryginaÅ‚ów, czego nie można niestety powiedzieć o fatalnym Kick Off 3) i uruchomić je z użyciem DOSBoxa (emulatora DOS-a pod Windowsem).

Goal! ukazaÅ‚ siÄ™ w 1993 roku i zamknÄ…Å‚ pewnÄ… epokÄ™ w grach piÅ‚karskich. PierwszÄ… jaskóÅ‚kÄ… „rewolucji” okazaÅ‚a siÄ™ FIFA International Soccer wydana najpierw na konsolÄ™ Sega Genesis (1993), a nastÄ™pnie na szereg innych platform (1994). PrzedstawiaÅ‚a akcjÄ™ w realistyczny sposób, w rzucie izometrycznym i byÅ‚a dowodem na to, że twórcy zaczÄ™li szukać nowych pomysÅ‚ów na zobrazowanie piÅ‚karskiego meczu.

RewolucjÄ™ przyniósÅ‚ rozwój technologiczny. W 1994 roku ukazaÅ‚ siÄ™ Virtua Striker – pierwsza gra, w której zawodnicy, boisko i piÅ‚ka wykonani byli w 3D. Ta premiera rozwiÄ…zaÅ‚a worek z trójwymiarowymi grami futbolowymi. Kolejnym ważnym tytuÅ‚em tego typu byÅ‚ Actua Soccer z 1995 roku, o którym dziÅ› maÅ‚o kto już pamiÄ™ta, a przecież byÅ‚a to produkcja, która spopularyzowaÅ‚a opcjÄ™ jednoczesnej zabawy czterech graczy przy jednym komputerze. W tym samym roku miaÅ‚a miejsce jeszcze ważniejsza premiera – FIFA 96: Virtual Soccer Stadium, pierwsza odsÅ‚ona serii FIFA, która przedstawiaÅ‚a akcjÄ™ w 3D.

Kolejne edycje tej serii umacniaÅ‚y jej pozycjÄ™ w gatunku „kopanych” (powiÄ…zana z mistrzostwami Å›wiata wersja FIFA Road to World Cup 98 uznawana jest za najlepszÄ… z tego okresu) i pewnie tÄ™ historiÄ™ można by byÅ‚o zakoÅ„czyć, gdyby nie to, że w 2001 roku japoÅ„skie Konami wydaÅ‚o grÄ™ Pro Evolution Soccer (w Japonii – Winning Eleven), dalekÄ… spadkobierczyniÄ™ zapoczÄ…tkowanej na Super Nintendo w 1994 roku serii International Superstar Soccer.

Od tego momentu fani gatunku podzielili siÄ™ na dwie grupy: wyznawców PES-a i wielbicieli FIFY. Ci pierwsi chwalili Pro Evolution Soccer za realizm i grywalność, ci drudzy narzekali, że kolejne edycje FIFA wnoszÄ… do serii niewiele nowego, ale mieli za to autentyczne skÅ‚ady drużyn klubowych i narodowych. Od FIFA 06 do cyklu trafiÅ‚ polski komentarz – w grze EA udzielajÄ… siÄ™ Szpakowski i Szaranowicz. W Pro Evo 6 też jednorazowo pojawiÅ‚y siÄ™ rodzime gÅ‚osy (Borka i KoÅ‚tonia), ale... lepiej o nich nie pamiÄ™tać.

Stan równowagi trwaÅ‚ od 2001 do 2006 roku, czyli do czasu, gdy EA Sports wydaÅ‚o FIFĘ na Xboksa 360, opartÄ… na zupeÅ‚nie nowym silniku meczowym. W tej edycji (FIFA 07) nie byÅ‚ on jeszcze dopracowany, ale już kolejna wersja gry, ta opatrzona numerkiem 08 i wydana na X360 i PS3, zakoÅ„czyÅ‚a okres równowagi miÄ™dzy PES-em a FIFÄ„. Niestety tylko na konsolach „nowej generacji”, bowiem wersji na PC, EA Sports przez dÅ‚ugi czas nie zmieniaÅ‚o.

Rewolucja w tym temacie puka już jednak do drzwi - więcej o tym w najnowszym numerze CD-Action.