W napisanej przez Pratchetta i Gaimana książce “Dobry Omen” nowoczesny diabeÅ‚ Crowley zablokowaÅ‚ wszystkie telefony komórkowe w biznesowych dzielnicach Londynu na czterdzieÅ›ci pięć minut w czasie lunchu. Potem zdaÅ‚ sprawozdanie swoim przeÅ‚ożonym, których Å›redniowieczne umysÅ‚y nie mogÅ‚y zrozumieć czego tak naprawdÄ™ dokonaÅ‚. Crowley stwierdziÅ‚ wtedy:

“Jak im to wytÅ‚umaczyć? Å»e co najmniej dwadzieÅ›cia tysiÄ™cy ludzi dostaÅ‚o piany. Å»e tysiÄ…c gardeÅ‚ zabulgotaÅ‚o z wÅ›ciekÅ‚oÅ›ci, że potem ocean szaÅ‚u wylaÅ‚ siÄ™ na sekretarki, policjÄ™ drogowÄ… i każdego, kto akurat siÄ™ nawinÄ…Å‚ i nieopatrznie pozostaÅ‚ w zasiÄ™gu gÅ‚osu - czytaj: ryku rozszalaÅ‚ego szefa. Å»e wszyscy mÅ›cili siÄ™ na wszystkich, wymyÅ›lajÄ…c coraz to nowe i bardziej wyrafinowane podÅ‚oÅ›ci, byle tylko kogoÅ› zgnÄ™bić? TrwaÅ‚o to tylko jeden dzieÅ„, do póÅ‚nocy, a usuniÄ™cie skutków zajmie Å‚adnych parÄ™ lat. I wcale nie trzeba byÅ‚o ich do tego namawiać. DziesiÄ…tki tysiÄ™cy ludzi skutecznie sobie nawrzucaÅ‚o, a tak zwany diabeÅ‚ wcale sie przy tym nie napracowaÅ‚.”

Z innych powodów, z caÅ‚kowicie innych pobudek, ale mniej wiÄ™cej w ten sam sposób postÄ…piÅ‚a dzisiaj Wikipedia. DostÄ™p do anglojÄ™zycznej wersji najwiÄ™kszej encyklopedii Å›wiata zostaÅ‚ utrudniony, a tysiÄ…ce (jak nie miliony) ludzi na caÅ‚ym Å›wiecie zabulgotaÅ‚o z wÅ›ciekÅ‚oÅ›ci. Nie wkurzyli siÄ™ jednak na WikipediÄ™ – wkurzyli siÄ™ na propozycje ustaw, nad którymi debatuje amerykaÅ„ski kongres i senat. Na SOPA i PIPA.

SOPA i PIPA to skrótowce: pierwszy pochodzi od “Stop Online Piracy Act”, drugi od “Protect Intellectual Property Act”. Chociaż teoretycznie różniÄ… siÄ™ od siebie treÅ›ciÄ…, to ich cel jest identyczny – majÄ… dać konkretnym organom paÅ„stwowym (i nie tylko) wÅ‚adzÄ™ nad krajobrazem amerykaÅ„skiego internetu. Brzmi to dramatycznie, ba – można to przedstawić w inny sposób, który przywoÅ‚a na myÅ›l filmy katastroficzne, ale to jedno zdanie wystarczy. Tym bardziej, że nie istnieje coÅ› takiego, jak “amerykaÅ„ski internet”. Istnieje tylko jedna, wspólna dla wszystkich sieć, z której chociażby ChiÅ„czycy sÄ… już wykluczeni.

O co chodzi? Obrazowo:
Na pewno wszyscy spotkaliÅ›cie siÄ™ już z zablokowanymi filmami na YouTube. WidzieliÅ›cie informacjÄ™, że “film jest niedostÄ™pny w twoim kraju”, albo notkÄ™ o tym, że treść należy do “Universal/EMI/Sony, którzy zablokowali jÄ… z powodu naruszenia praw autorskich”. Zablokowano w ten sposób tysiÄ…ce teledysków, tysiÄ…ce piosenek wrzuconych z prywatnych kont, a nawet – dosyć popularny przykÅ‚ad – filmik przedstawiajÄ…cy taÅ„czÄ…ce dziecko, bo muzyka w tle należaÅ‚a do którejÅ› z wielkich korporacji. Wszystko to dziaÅ‚o siÄ™ jednak w obrÄ™bie prawa, jakkolwiek gÅ‚upie by nie byÅ‚o i jakkolwiek byÅ›my siÄ™ z nim nie zgadzali.

Problem w tym, że niektóre firmy dopuÅ›ciÅ‚y siÄ™ nadużyć swoich przywilejów, a w niektórych przypadkach zwyczajnej cenzury. Ledwie miesiÄ…c temu ogromnÄ… popularność zdobyÅ‚ teledysk promujÄ…cy MegaUpload, w którym wystÄ…pili miÄ™dzy innymi P Diddy, Will.i.am, Alicia Keys, Kanye West, czy Snoop Dogg.

Teledysk został zablokowany przez Universal. Bezprawnie.

Kim “Dotcom” Schmitz, wÅ‚aÅ›ciciel serwisu MegaUpload w wywiadzie dla TorrentFreak skomentowaÅ‚ sprawÄ™ tak: “Ci przestÄ™pcy z Universal Music Group wysyÅ‚ajÄ… nieprawdziwe zgÅ‚oszenia naruszenia praw autorskich w treÅ›ciach, które nie należą do nich. (...) WypeÅ‚niliÅ›my wniosek apelacyjny, film wróciÅ‚ na YouTube, a po chwili zostaÅ‚ zablokowany raz jeszcze przez Universal, a automatyczny system zgÅ‚oszeÅ„ zagroziÅ‚, że zablokuje nasze konto za powtórne naruszenie praw autorskich”.

Corynne McSherry z Electronic Frontier Foundation stwierdziÅ‚a: “To tylko kolejny przykÅ‚ad Å›ciÄ…gniÄ™cia treÅ›ci, dziaÅ‚ania które widzieliÅ›my już wielokrotnie w obrÄ™bie obowiÄ…zujÄ…cego prawa, a także kolejny powód dla którego kongres powinien caÅ‚kowicie odrzucić ustawy pokroju SOPA i PIPA. DajÄ… o wiele wiÄ™cej możliwoÅ›ci wÅ‚aÅ›cicielom wÅ‚asnoÅ›ci intelektualnych, a skoro nie można zaufać im, że bÄ™dÄ… używać dostÄ™pnych narzÄ™dzi w sposób zgodny z prawem... nie powinniÅ›my dawać im dodatkowych możliwoÅ›ci tÅ‚amszenia mowy internetu i jego kreatywnoÅ›ci”.

Sherwin Siy z Public Knowledge dodaje do tego jeszcze jedno: “Jeszcze gorszym czyni to fakt, że UMG razem z innymi naciska na rozszerzenie swoich kompetencji by na mocy SOPA zamykać podobne inicjatywy i caÅ‚e strony poprzez odciÄ™cie ich funduszy. A wszystko bÄ™dzie dziaÅ‚o siÄ™ w sposób identyczny z tym, w jaki zdjÄ™to ten film - na podstawie nierozpatrzonego wniosku”.

I wÅ‚aÅ›nie mniej wiÄ™cej w ten sposób dziaÅ‚ać ma SOPA i PIPA.

Konkretniej?
PIPA, w skrócie, ma pozwolić amerykaÅ„skiemu rzÄ…dowi m.in. na blokowanie domen, które w jakiÅ› sposób naruszajÄ… prawa autorskie należące do korporacji, która zgÅ‚osi odpowiedni wniosek. Znaczy to tyle, że żaden obywatel Stanów Zjednoczonych nie bÄ™dzie w stanie wejść na ThePirateBay, czy na Rapidshare wpisujÄ…c te adresy w przeglÄ…darce, a wszystkie strony tego typu zostanÄ… “wyrzucone” z wyszukiwarek. Jest to jednak tylko kolejne dziurawe prawo, bo strony majÄ… swoje adresy IP – wystarczy wpisać odpowiedni ciÄ…g cyferek, by przechytrzyć blokadÄ™ domeny. Potwierdza to zresztÄ… Fred Wilson z Union Square Ventures, który twierdziÅ‚, że SOPA i PIPA sÄ… dziurawe caÅ‚kowicie: “Te ustawy zostaÅ‚y napisane przez branżę contentu bez żadnej konsultacji z branżą technologii”.

O wiele bardziej niebezpieczne mogÅ‚oby być jednak coÅ› innego, co także zaproponowano w ustawach PIPA/SOPA: korporacje i firmy mogÅ‚yby pozwać do sÄ…du każdy serwis, wyszukiwarkÄ™, czy nawet bloga, który ma u siebie odnoÅ›nik do dowolnej naruszajÄ…cej prawo strony. CzarnowidzÄ…c w peÅ‚ni: wystarczyÅ‚by nawet jeden link wrzucony przez kogoÅ› w komentarzu pod newsem, albo na forum, żeby odpowiednia firma miaÅ‚a możliwość

• a) pozwania kogoÅ› za rozpowszechnianie nielegalnych treÅ›ci
• b) zablokowania domeny
• c) odciÄ™cia wszystkich funduszy, jakie dana strona czerpie z amerykaÅ„skich reklam

i prawdopodobnie d), czyli odcięcia jej możliwości otrzymywania dotacji za pośrednictwem, chociażby, PayPala.

W skali globalnej znaczy to jednak tyle, że strony pokroju YouTube zostaÅ‚yby zamkniÄ™te: kazdy film dodawany przez użytkowników musiaÅ‚by być moderowany przed opublikowaniem, a każdy komentarz sprawdzony. Bob Boorstin z Google stwierdziÅ‚ na konferencji prasowej miesiÄ…c temu, że: “YouTube zgasÅ‚by natychmiast. Nie byÅ‚by w stanie funkcjonować”. ZamkniÄ™ty dzisiaj na znak protestu blog BoingBoing podsumowaÅ‚ sprawÄ™ tak:

“JesteÅ›my dzisiaj offline, bo senat rozważa ustawÄ™, która zabiÅ‚aby nas na zawsze. Ta ustawa narażaÅ‚aby nas na konsekwencje prawne, gdybyÅ›my zalinkowali do jakiejkolwiek innej strony internetowej, która ma u siebie linki do treÅ›ci naruszajÄ…cych prawa autorskie. Jeden link wymagaÅ‚aby od nas sprawdzenia milionów (lub nawet dziesiÄ…tek milionów) stron tylko po to, by upewnić siÄ™, że w jakiÅ› sposób nie naruszamy możliwoÅ›ci maksymalizacji zysków piÄ™ciu Hollywódzkich studiów filmowych, czterech miÄ™dzynarodowych wytwórni pÅ‚ytowych i szeÅ›ciu ogólnoÅ›wiatowych wydawców.”

Teorie spiskowe, aha?
Walka o SOPA i PIPA rozgrywa siÄ™ na kilku frontach. Media okreÅ›liÅ‚y jÄ… jednak jednak mianem “Dolina Krzemowa kontra Branża Rozrywkowa”, bo ustawy te popierajÄ… gÅ‚ównie korporacje i zrzeszenia pokroju Motion Picture Association of America (MCAA) i Recording Industry Association of America (RIAA), czyli odpowiedniki polskiego ZAiKS-u w przemyÅ›le filmowym i muzycznym. Lista popierajÄ…cych zmienia siÄ™ jednak co chwilÄ™, bo “gniew internetu” może być szkodliwy dla biznesu: GoDaddy, czyli serwis sprzedajÄ…cy i rejestrujÄ…cy domeny straciÅ‚ ponad 70 tysiÄ™cy klientów w ciÄ…gu zaledwie tygodnia, od kiedy okazaÅ‚o siÄ™, że popiera SOPA i PIPA. Szybko wycofaÅ‚ siÄ™ z poparcia, oczywiÅ›cie.

GÅ‚ównym argumentem MCAA i RIAA jest klasyczne: “Piractwo sprawia, że ludzie w przemyÅ›le rozrywkowym tracÄ… zatrudnienie, bo nie otrzymujÄ… należnych im pieniÄ™dzy”. Senator Patrick J. Leahy, autor ustawy PIPA, uznaÅ‚ dzisiejszy protest za agitacjÄ™ i propagandÄ™, która ma wywoÅ‚ać strach w użytkownikach internetu i caÅ‚kowicie bezpodstawnie sabotować jego projekt. DodaÅ‚ też, że: “Bronienie zagranicznych przestÄ™pców przed poniesieniem odpowiedzialnoÅ›ci zamiast bronienia amerykaÅ„skich wÅ‚aÅ›cicieli znaków towarowych, handlowych i wÅ‚asnoÅ›ci intelektualnych jest nieodpowiedzialne, bÄ™dzie kosztować Amerykanów pracÄ™ i jest po prostu zÅ‚e”. Internet ma oczywiÅ›cie inne zdanie, a komentarze na stronach i niezależnych blogach szukajÄ… winnych po drugiej stronie barykady. WedÅ‚ug nich to branża muzyczna i filmowa nie potrafi poradzić sobie z nowoczesnym Å›wiatem i nowymi metodami dystrybucji. PowoÅ‚ano siÄ™ już na zamkniÄ™cie Napstera (przodek dzisiejszych stron pozwalajÄ…cych na przeszukiwanie serwisów hostingowych pokroju Mediafire), które nie zmieniÅ‚o niczego w krajobrazie internetu i na fakt, że to wÅ‚aÅ›nie piractwo doprowadziÅ‚o do powstania takich serwisów, jak iTunes. Niektórzy zÅ‚oÅ›liwie podajÄ… też liczby wyÅ›wietleÅ„ różnych piosenek na YouTube i sugerujÄ…, żeby RIAA gÅ‚Ä™boko zastanowiÅ‚o siÄ™ czy rzeczywiÅ›cie chce stracić możliwość darmowej promocji trafiajÄ…cej do wielu milionów użytkowników.

Niektórzy muzycy, w tym np. Peter Gabriel, odeszli od stowarzyszeÅ„ typu RIAA zgÅ‚aszajÄ…c tym samym niechęć wobec SOPA i PIPA. Niestety nie można powiedzieć tego samego o firmach w naszej branży - zarówno Sony, jak i Nintendo ogÅ‚osiÅ‚y publicznie, że nie popierajÄ… proponowanych ustaw, jednak cynicznie można zauważyć, że to tylko ratowanie nadszarpniÄ™tego PR-u. Należą bowiem do Entertainment Software Association (ESA), które z SOPA i PIPA problemu nie ma. Razem z wieloma innymi firmami zresztÄ….

Penny Arcade dzisiaj “przekazaÅ‚o dalej” filmik promujÄ…cy League For Gamers (LFG) stworzone przez szefa Red 5 Studios, Marka Kerna. Jest to organizacja non-profit, która ma zrzeszać graczy i twórców przeciwko ustawom szkodzÄ…cym branży, ustawom pokroju SOPA i PIPA. PierwszÄ… akcjÄ… LFG jest petycja, która ma zmusić ESA do porzucenia poparcia dla ustaw – protest poszedÅ‚ jednak o wiele dalej: w filmiku opublikowanym na Penny Arcade zaÅ‚ożyciel Screw Attack, twórcy Extra Credits, producent Loading Ready Run i Kern z Red 5 Studios nawoÅ‚ujÄ… do bojkotowania targów E3, czyli najwiÄ™kszego źródÅ‚a dochodu ESA.

Internet ma siłę?
Steve Kingstone z BBC twierdzi, że dzisiejszy protest, w czasie którego razem z WikipediÄ… "zastrajkowaÅ‚" Wordpress.com/org, blog Boing Boing, studio Mojang, serwis RPS, a nawet 4Chan i wiele innych stron jest bezprecedensowy. To “pierwszy wielki test dla zdecentralizowanego i niezorganizowanego internetu w walce przeciwko potężnym spóÅ‚kom medialnym z wieloma lobbystami w Waszyngtonie”. Profesor Tim Wu, autor książki “The Master Switch: The Rise and Fall of Information Empires” stwierdziÅ‚ z kolei, że: “To pierwszy prawdziwy test politycznej siÅ‚y internetu i niezależnie od tego, jak sprawa siÄ™ potoczy, sieć pokazaÅ‚a, że nie jest już zwyczajnym popychadÅ‚em. Protest przeciwko najwiÄ™kszym lobbystom i osiÄ…ganie rezultatów? To już jest naprawdÄ™ osiÄ…gniÄ™cie”.

I nawet pomimo tego, że kilka dni temu BiaÅ‚y Dom zasugerowaÅ‚, że nawet jeżeli kongres i senat przegÅ‚osujÄ… SOPA, to ustawa doczeka siÄ™ prezydenckiego weta, protesty nie ustÄ…piÅ‚y. W jednym z oÅ›wiadczeÅ„ opublikowanych na Wikipedii padÅ‚y sÅ‚owa zapowiadajÄ…ce, że dzisiejsze wygaszenia stron sÄ… w gruncie rzeczy tylko pokazem siÅ‚y: “Nie wydaje nam siÄ™, żeby SOPA przestaÅ‚a funkcjonować, a PIPA wciąż jest caÅ‚kiem aktywna. Co wiÄ™cej, SOPA i PIPA sÄ… tylko przykÅ‚adami o wiele wiÄ™kszego i szerszego problemu. Na caÅ‚ym Å›wiecie obserwujemy powstajÄ…ce prawa, które majÄ… zwalczać piractwo internetowe - czyli regulować internet, a tym samym naruszać wolność sieci”.

W oficjalnym oÅ›wiadczeniu BiaÅ‚ego Domu stwierdzono, że rzÄ…d amerykaÅ„ski nigdy nie udzieli poparcia inicjatywom tego pokroju, brzmiaÅ‚o to tak: “Chociaż uważamy, że piractwo internetowe na zagranicznych stronach jest poważnym problemem, który wymaga poważnej odpowiedzi prawnej, nie bÄ™dziemy wspierać zadnego prawa, które ogranicza wolność sÅ‚owa, podważa bezpieczeÅ„stwo sieci, czy podkopuje dynamikÄ™ i innowacjÄ™ ogólnoÅ›wiatowego internetu”.

Jednak dzisiejsza akcja, czy organizowane od miesiÄ…ca protesty majÄ… na celu wiÄ™cej, niż ubicie ustaw SOPA i PIPA zanim zacznÄ… obowiÄ…zywać, o ile kiedykolwiek to siÄ™ stanie. SÄ… tak naprawdÄ™ pokazem tego, że internet jest siÅ‚Ä…, z którÄ… trzeba siÄ™ liczyć – a przynajmniej próbÄ… pokazania koncernom, korporacjom i stowarzyszeniom, że takÄ… siÅ‚Ä… może siÄ™ stać, jeżeli zbytnio go zirytujÄ…. Jaki bÄ™dzie wynik starcia? Tego nie wiadomo, a i prawdopodobnie nieprÄ™dko siÄ™ dowiemy. 24 stycznia senat ma gÅ‚osować w sprawie ustawy PIPA, co może pogrzebać jÄ… podobnie, jak pogrzebana zostaÅ‚a już SOPA – odÅ‚ożyć bezterminowo do czasu, aż zostanie napisana porzÄ…dnie. Tak naprawdÄ™ jednak to tylko poczÄ…tek: jak nie SOPA, jak nie PIPA, to pewnie coÅ› innego. CoÅ›, z czym prawdopodobnie internet walczyć bÄ™dzie tak samo zajadle, jak walczy teraz. Albo bardziej.

Notch stwierdziÅ‚ kilka dni temu, że: “Å»adna trzeźwo myÅ›lÄ…ca osoba nie może popierać SOPA. Nie wiem, czy my myÅ›limy trzeźwo, ale jesteÅ›my caÅ‚kowicie przeciwko SOPA i wszystkim podobnym prawom. PoÅ›wiÄ™canie wolnoÅ›ci sÅ‚owa dla korzyÅ›ci korporacji jest ohydne i gorszÄ…ce”.

A miliony osób przytaknęły.

Ale co nam do tego?
Jeżeli SOPA i PIPA zostanÄ… przyjÄ™te, nawet w obecnej formie, nie dotknie nas to bezpoÅ›rednio - przynajmniej teoretycznie. AmerykaÅ„skie problemy mogÄ… nas nie dotyczyć (gorzej z tym, że zniknąć mogÄ… tysiÄ…ce amerykaÅ„skich stron, z których korzystamy codziennie), ale dotyczyć może nas za to europejski bliźniak tych ustaw - ACTA.

To kolejny skrótowiec, tym razem od Anti-Counterfeiting Trade Agreement, który jest projektem majÄ…cym walczyć z "naruszeniami wÅ‚asnoÅ›ci intelektualnej". Brzmi to piÄ™knie i heroicznie, ale pierwsze rozmowy na ten temat prowadzono na tajnych spotkaniach, zapisy z których zostaÅ‚y odkryte dopiero w maju 2008 przez WikiLeaks. Dopiero dwa lata później do internetu wyciekÅ‚ peÅ‚ny tekst porozumienia, który zmieniano jeszczÄ™ parÄ™ razy, a zaakceptowano pod koniec 2010 roku.

Unia Europejska (i wiele innych krajów na Å›wiecie) poparÅ‚a ACTA i ostateczne gÅ‚osowanie w tej sprawie czeka nas na poczÄ…tku tego roku, chociaż nie wiadomo niestety kiedy dokÅ‚adnie. NajważniejszÄ… konsekwencjÄ… wprowadzenia ACTA w życie bÄ™dzie coÅ›, co może dotknąć wszystkich: dostawcy internetu mogÄ… zostać zobowiÄ…zani prawnie do odpowiadania za strony, które przeglÄ…dajÄ… ich klienci. Znaczy to tyle, że provider internetu bÄ™dzie musiaÅ‚ wyÅ‚Ä…czyć użytkownikom dostÄ™p do stron, które naruszajÄ… prawo, by "zrzec siÄ™ odpowiedzialnoÅ›ci". Stron przeróżnych, bo w przeciwieÅ„stwie do SOPA i PIPA, ACTA nie ma ograniczenia terrytorialnego. 

Jak pisze fundacja Panoptykon:

ACTA dopuszcza monitorowanie i rejestrowanie dziaÅ‚aÅ„ podejmowanych w sieci przez miliony użytkowników, mimo braku uzasadnionych podejrzeÅ„ co do niezgodnoÅ›ci ich zachowaÅ„ z prawem. PrzykÅ‚adem takiej metody może być szczegóÅ‚owy monitoring danych przesyÅ‚anych miÄ™dzy użytkownikami przy użyciu technologii gÅ‚Ä™bokiej analizy pakietów (ang. Deep Packet Inspection). Dla użytkowników Internetu oznacza to rażące naruszenie ich prywatnoÅ›ci, a dla dostawców postawienie ich w roli „policji internetowej”.

ACTA obliguje dostawców Internetu do ujawniania danych osobowych osób podejrzanych o naruszanie prawa wÅ‚asnoÅ›ci intelektualnej domniemanym posiadaczom praw autorskich (por. art. 11 ACTA). Dane te podlegajÄ… ujawnieniu na podstawie niejasnych standardów, przez organy, które trudno uznać za niezależne i bezstronne. Już dziÅ› prawnicy i wÅ‚aÅ›ciciele praw autorskich korzystajÄ… z tej możliwoÅ›ci, straszÄ…c nierzadko niewinnych internautów kosztownymi procesami sÄ…dowymi i proponujÄ…c zawarcie ugody w zamian za rezygnacjÄ™ z roszczeÅ„.

Polska znajduje siÄ™ na razie wÅ›ród krajów, które ACTA nie podpisaÅ‚y. Nasz rzÄ…d odmawia jednak komentarza.

Co zrobić w sprawie ACTA?
Co zrobić w sprawie SOPA/PIPA?

PS. A tu mała ciekawostka.